Ds. Jan Berkvens op de World Pride
video en tekst: Noord-Hollands Dagblad
Amsterdam: In Hoorn is Jan Berkvens dominee, tijdens Pride is zij Willeke Walkure. Op de boot van Upstream Amsterdam komt zij dichter tot zichzelf. Tegelijkertijd maakt ze zich zorgen over de toenemende acceptatie van haat en uitsluiting in het publieke debat. „Voor je het weet dragen we daar allemaal aan bij.”
Jan Berkvens woont in Amsterdam. Daarnaast is hij dominee bij de Doopsgezinde Remonstrantse Gemeente in Hoorn.
Kun je wat meer vertellen over je werk als dominee?
Er gebeurt van alles in onze levens. Hoe ga je daarmee om? Denk je dat er iets groters is dan wij, of niet? Misschien doet dat er ook niet eens toe. Het gaat erom jezelf te vinden, jezelf te kunnen zijn en bij te dragen aan een betere wereld. Dat is wat ik met mijn werk probeer te doen. En dat kan op een dag als vandaag ook heel goed, denk ik.
Wat betekent Pride voor jou?
Pride betekent voor mij vooral dat we allemaal onszelf mogen zijn. De afgelopen jaren is dat belangrijker dan ooit geworden. Het gaat over vrijheid en het vieren daarvan, maar het gaat ook over protest tegen de haat die een beetje mainstream begint te worden.
Dat zien we overal terug in de maatschappij. Niet alleen bij lhbti’ers, maar ook bij moslims en bij andere mensen die afwijken van wat zogenaamd normaal zou moeten zijn.
Wat weet je nog van je eerste Pride?
De eerste keer vond ik het hartstikke spannend. Ik stond gewoon aan de kant, had niets speciaals aan en wilde het eens meemaken. Maar ik vond het doodeng.
Later vond ik mijn community, mijn chosen family. Dat heeft me geholpen om een andere kant van het leven te zien en uiteindelijk is dit daarin uitgemond.
Heeft Pride je geholpen om meer jezelf te kunnen zijn?
Ja, zeker. Dat je zo zichtbaar mag zijn is heel belangrijk. Maar ook die chosen family: de zwemvereniging. Sommige mensen zijn lid van een bridgevereniging of een leesclub. Zo’n gemeenschap helpt enorm om jezelf te zijn.
Wat merk jij van de toenemende en steeds zichtbaardere haat tegen de lhbtiq+-gemeenschap?
Dat voel je eigenlijk overal. Mensen worden makkelijker nageroepen. Ook als ik gewoon als Jan Berkvens over straat ga. Ik hoor verhalen van vrienden, van leden van de zwemclub en van transgenderpersonen die ik in mijn werk spreek.
Wat er op straat gebeurt, zie je ook terug in wat de politiek doet, wat influencers doen en wat de media laten zien of juist niet laten zien. Dat gaat best ver. Ik vind het bijvoorbeeld niet oké dat de transgenderwetgeving on hold is gezet. En het is ook niet oké dat kinderen die bezig zijn zichzelf te ontdekken daarin niet zomaar meer geholpen mogen worden. Vooral in het buitenland, maar ook hier zien we die tendens terugkomen.
We hebben onlangs een aanslag gehad in Berlijn. Wat doet zoiets met de gemeenschap?
Dat doet heel veel, want dat gaat over ons. Maar uiteindelijk gaat het over ons allemaal. Als dat soort dingen kunnen gebeuren, worden we allemaal bang. En we moeten niet bang zijn. We moeten het leven kunnen vieren, met respect voor elkaar en voor wat het leven je ook te bieden heeft.
Voel je je in Nederland nog vrij om jezelf te zijn?
Homohaat is er altijd geweest. Het niet accepteren van transgenderpersonen ook. Moslimhaat en Jodenhaat eveneens. Wat nu anders is, is dat we na een periode waarin dat minder zichtbaar was, zien dat het weer normaler begint te worden. Voor je het weet dragen we daar allemaal aan bij, door de manier waarop we over dingen praten. Je wordt beïnvloed door wat er gezegd, geroepen en geschreeuwd wordt. Daar moeten we met z’n allen alert op zijn. Het is niet zo dat het er nooit is geweest, maar het gebeurt nu wel makkelijker dan in de afgelopen vijftien jaar.
Wat kunnen mensen doen als ze die onveiligheid willen tegengaan?
Door je te laten horen. Ook op een verjaardagsfeestje. We hebben echt allies nodig. En niet alleen wij. Ook moslims, Joden en al die andere mensen die hiermee te maken krijgen. Spreek je uit als je zulke opmerkingen hoort. Als vrienden dat tegen vrienden doen, heeft dat veel meer effect dan welke postercampagne dan ook.